De VPT bestaat 30 jaar

In oktober 2008 was het dertig jaar geleden dat de Vereniging voor Podiumtechnologie werd opgericht, overigens voornamelijk door ingenieurs, architecten, theaterdirecteuren en een theatertechnicus, Chris Lievaart. Daar kwam al snel Frits van den Haspel bij. In die dertig jaar is de VPT uitgegroeid tot de vereniging met de meeste leden in de podiumkunsten. En met zeer diverse leden: technici van gezelschappen en theaters met allerlei specialisaties, freelancers, allerhande ontwerpers, theatertechnische bedrijven, grote en kleine theaters en gezelschappen vormen het bestand van nu ruim 1700 leden.

De drijfveer om lid te worden was natuurlijk niet alleen het 'ergens bij horen'. Vanaf het begin kregen de leden er iets voor terug: een vakblad en diverse activiteiten, in de vorm van een congres, themadag of excursie naar een nieuw theater of een buitenlandse vakbeurs. In essentie is er in de opzet niet zoveel veranderd: de VPT staat nog steeds voor nieuwe vakinhoudelijke ontwikkelingen, voor kennisverspreiding en is nog steeds een echte netwerkorganisatie. De sprekers tijdens een themadag zijn over het algemeen actieve leden die graag hun specialistische kennis met collega’s delen. En nog steeds is de VPT geen belangenvereniging voor werknemers of werkgevers. De VPT gaat niet over CAO’s of  andere kwesties in de formele relatie tussen werkgever en werknemer.

Diverse besturen, actieve leden en medewerkers hebben de afgelopen dertig jaar juist die ‘oerkracht’ verder uitgebouwd door het organiseren van themadagen, symposia, beurzen en opleidingen, door het uitgeven van bladen en door belangenbehartiging zoals door de commissie Aanbevelingen voor veiligheid in het theater. Vele werkgroepen werden opgericht, boeken werden uitgegeven, menig lid stortte zich op een voor het vak belangwekkend onderwerp. En niet zelden werd ook een netwerk met buitenlandse collega’s opgebouwd.

In de loop van die dertig jaar is er geleidelijk aan veel geprofessionaliseerd: allereerst het vakgebied zelf door opleiding, betere en veiliger werkomstandigheden en podiumtechnologische innovaties. Maar ook de diverse besturen van de VPT zagen de noodzaak van professionalisering van de vereniging in. Het gebeurde teveel dat door drukke werkzaamheden van een persoon een bepaald project plotseling ophield of dat zoals een paar keer is gebeurd door uitbesteding van een project net niet gebeurde wat een werkgroep of redactie voor ogen had. De geschiedenis van de vakbladen Podium & Techniek en Podium laat dat zien. De externe uitgever kwam in conflict met de redactiecommissie en de bladen stierven een langzame dood. Met de komst van Zichtlijn(en) is dat in de jaren negentig veranderd. Ruim voordat de VPT besloot het bureau en de activiteiten te professionaliseren was dat al gedaan met het blad. Er is al jaren geen sprake meer van dat Zichtlijnen, dat inmiddels al 19 jaar bestaat, zomaar zou kunnen verdwijnen door een conflict, financiële tegenvallers of povere inhoud. Dat is de kracht en betekenis van professionalisering: het geven van continuiteit, structuur en verdieping, dusdanig dat iets niet afhankelijk is van een specifieke persoon en diens drukke, andere werkzaamheden.

Binnen de vereniging zelf verliep de professionalisering als volgt: allereerst was er Wigger Atsma die vanaf het begin secretaris en vervolgens directeur van de vereniging werd. Begin jaren negentig werd de eerste betaalde medewerker aangesteld, Trees Haverkort, later opgevolgd door diverse secretariaatsmedewerkers: Lexis de Kievit en Astrid Francissen. In diezelfde jaren fungeerde Frits van den Haspel als (onbezoldigd) coördinator. Het aanstellen van Henrica van den Berg als coördinator van de activiteiten in 2001 was een volgende fase in het professionaliseren, die werd gevolgd in 2006 met het ultieme plan ter professionalisering waar in het nieuwe beleidsplan verantwoording voor wordt afgelegd en op wordt voortgebouwd.

De drie jaar die gegeven waren om de diverse doelstellingen in dat plan te halen zijn bijna om. De resultaten mogen er zijn. Heel in het kort de resultaten van de afgelopen jaren: het aantal activiteiten (themadagen en symposia) is de afgelopen jaren gemiddeld met een derde toegenomen. De VPT is zich met de activiteiten veel meer dan voorheen gaan richten op alle ontwerpdisciplines. De activiteiten zelf zijn middels betere voorbereiding, professionele sprekers en opzet inhoudelijk verbeterd en goed bezocht. Het blad Zichtlijnen heeft met een nieuwe hoofdredacteur en een nieuwe vormgever een kwaliteitsimpuls gekregen. De belangenbehartiging op onder andere het gebied van arbeidsomstandigheden en podiumtechnisch onderwijs is geprofessionaliseerd. Het aantal leden is de afgelopen jaren toegenomen met circa 500 door onder meer allianties aan te gaan met de VNT en FAPK (NFPK+) en door groei van alle ledengroepen. En het allerbelangrijkste is dat de participatie van de leden zelf door de oprichting van diverse werkgroepen op het gebied van  licht, geluid, theatergebouwen, brandveiligheid vele malen groter is dan voorheen en vooral structureel is geworden. Deze werkgroepen bestaan uit actieve leden – specialisten op diverse gebieden – die onderwerpen aandragen voor studiedagen, voor onderzoek of anderszins.

De goede resultaten betekenen geenszins dat we er al zijn. Integendeel, in de ogen van bestuur en directie is een concrete invulling van dat professionaliseren vooral gericht op het in gang houden en volgen van nieuwe podiumtechnologische ontwikkelingen. Dat zal nooit stoppen, dus de VPT zal ook nooit klaar zijn. Er is de laatste jaren veel gezaaid, de komende jaren is het tijd om te oogsten en vooral verder te (ver)bouwen.

Maar toch, omdat de periode van drie jaar er op zit, dient er geëvalueerd te worden en een nieuw beleidsplan voorgelegd te worden aan de leden dat voortzet wat de afgelopen jaren in gang is gezet. En natuurlijk mogen we ook best trots zijn op zo’n vereniging.

Eric de Ruijter

Directeur VPT

oktober 2008